Tính Cách Người An Nam

“Người An Nam chắc chắn là tộc người ưu trội so với các dân tộc xung quanh. Người Cao Miên, Ai Lao và Xiêm La (Cambodia, Lào và Thái Lan) không thể chống lại được họ. Không một dân tộc nào trong Đế quốc Ấn Độ có những phẩm chất như họ. Phải tới tận Nhật Bản mới có tộc người có phẩm chất của người An Nam và giống như người An Nam. Người An Nam và người Nhật Bản chắc chắn có mối quan hệ thân tộc từ xa xưa. Cả hai đều thông minh, cần cù và dũng cảm”.

“Người lính An Nam là người lính giỏi, có kỷ luật và dũng cảm. Họ là những người lao động mẫu mực, những nông phu cần cù trên đồng ruộng, những người thợ lành nghề, những nghệ nhân khéo léo và thông minh. So với các dân tộc khác ở châu Á, trên tư cách người thợ và người lính, người An Nam vẫn xếp cao hơn một bậc”.

Đấy là những nhận xét của Paul Doumer trong cuốn hồi ký “Xứ Đông dương (L’Indo-Chine françáie)”. Paul Doumer là một nhà Chính trị lớn người Pháp, từng là bộ trưởng Bộ Tài chính, Chủ tịch Hạ viện, Chủ tịch Thượng viện, Tổng thống Pháp (1931-1932), đặc biệt ông chính là Toàn quyền Đông Dương từ 1897 đến 1902.

Tối hôm qua khi trao đổi với một doanh nhân lớn, rất có uy tín trong giới doanh nhân Việt Nam về nhận xét trên, tôi có nói: Một nhận xét rất đáng suy ngẫm, nhưng em nghi ngờ nhận xét này.
Tại sao em nghi ngờ?
Bởi vì nếu quả thật dân tộc Việt chúng ta có những tố chất nổi trội như vậy, thì nước Việt chúng ta không thể thuộc nhóm quốc gia chậm phát triển nhất thế giới suốt cả nghìn năm nay. Trong lịch sử Cambodia đã có hơn 600 năm (802-1432) là một đế quốc hùng mạnh nhất Đông Nam Á, lãnh thổ rộng lớn bao gồm Thái Lan, Cambodia, Lào, Nam Việt Nam và một phần Myanmar hiện nay. Myanmar giai đoạn 1531-1599 đã từng là đế quốc hùng mạnh và rộng lớn nhất lịch sử Đông Nam Á, lãnh thổ bao gồm Myanmar, Thái Lan, Lào, Bhutan, Nepal, Bangladesh và một phần Vân Nam của Trung Quốc hiện nay. Còn Việt Nam chúng ta thì chưa bao giờ có một giai đoạn nào được như vậy.
Anh thấy nhận xét ấy đúng đấy chứ.
Có thể đúng, nhưng có lẽ nó chỉ đúng một nửa.
....
Theo em có lẽ Paul Doumer đã nói đúng các tố chất tốt của người Việt Nam, nhưng ông lại kể thiếu các tính cách xấu cản trở sự phát triển của người An Nam.

Trên đây là trích dẫn một đoạn feed của anh Đỗ Cao Bảo, một thành viên cốt cán của FPT.

Với những trải nghiệm và kiến thức cá nhân, tôi cũng công nhận người Việt có sự thông minh, chịu khó, nhanh nhẹn và hoạt bát. Nhưng không đủ để làm mặt phẳng phát triển cho cả dân tộc, để xã hội tốt lên, người dân sống tử tế với nhau, chan hoà yêu thương và biết tôn trọng nhau một cách văn minh, biết chú ý và tôn trọng, đặt lợi ích tập thể & cộng đồng lên trên lợi ích cá nhân.

Một cách thẳng thắn, với những vị trí đã king qua, tôi chưa có một tầm nhìn lớn và bao trùm về quản trị. Phần lớn là những kiến thức vụn vặt do quan sát mà có được, học hỏi từ những người mình nể trọng đi trước. Nhưng xin có đôi điều chia sẻ ở góc nhìn mỗi sáng quan sát người tham gia giao thông để thấy vì sao chưa có một xã hội văn minh, người với người biết yêu thương cộng đồng xung quanh mình.

Mỗi sáng, không cần bạn chú ý nhiều, chỉ cần lướt mắt thôi cũng thấy cảnh tượng: thanh niên trai gái lịch sự bóng bẩy, có cả cô bác đáng tuổi cha chú, những bà mẹ đi cùng con nhỏ đang đứng chen nhau ở làn đường dành cho người đi bộ, vượt đèn đỏ. Với tôi thì ý thức của họ rất tồi và không xứng đáng nhận được sự tôn trọng, bất luận họ là ai.

Có bà mẹ đèo con nhỏ cũng chen chúc như vậy. Tôi ngán ngẩm: bản thân họ đã hư hỏng, sao còn làm hư một thế hệ trong sáng tiếp theo. Trẻ con nhìn vào hành động của người lớn để học và cho đó là điều đúng đắn. Nhìn nhiều anh chị trong số đó cũng trí thức, tôi không biết họ có vất vả đăm chiêu lựa chọn giữa những phương pháp dạy con kiểu Đức, Nhật ... đang nhan nhản ở thị trường. Thực sự, chỉ mong dạy trẻ nhỏ điều tử tế từ cuộc sống hàng ngày là tốt lắm rồi!

Và cả hai bên đều tranh nhau đi giống câu chuyện ngụ ngôn Hai Con Dê Qua Cầu - trong sách Tập Đọc của chương trình Tiểu Học thập niên 90 - họ tranh nhau với hai tâm thế: một bên là sớm mấy giây, một bên là cố vớt vát mấy giây. Để rồi, đón nhận vào mình sự căng thẳng, mồ hôi cho buổi sáng tươi đẹp.

Ý thức đi xe, họ không cần chú ý đến những người tham gia giao thông xung quanh mình, thấy mình đang đi ngon lành là được, còn người khác là việc của họ. Như một bản năng sinh tồn, mọi người cần học cách để sống sót khi tham gia giao thông.

Những tiếng bíp bíp vô ý thức để chen lên khi đã dừng đèn đỏ hoặc còn mấy giây nữa là đèn xanh.

Một số dẫn chứng trên đã liệt kê ra một số tính xấu mà căn nguyên có lẽ nằm ở: chỉ biết lo thân mình, không quan tâm đến mọi người xung quanh, biết lo lắng và trân trọng sự an toàn của cộng đồng như chính bản thân mình. Căn nguyên đấy hình thành nên thói vô tổ chức, kỷ luật.

Từ đấy có thể hình dung ra những hệ lụy lớn hơn trong những việc quan trọng hơn. Có nhiều người nói với tôi do thể chế, giáo dục. Thực ra, cốt lõi với tôi nó nằm ở ý thức và sự tuân thủ của cá nhân, sự rèn dũa và văn hoá gia đình. Nơi mọi người cho nhau sự tử tế, dạy nhau cách làm điều đúng đắn.

Không nên đổ cho thể chế. Giáo dục là từ gia đình, nhà trường và xã hội. Có một số những người tôi biết, cũng đi Tây đi Tàu về - học và sống trong một xã hội văn minh, dân chủ - nhưng ý thức cộng đồng thì không đáng để nhận được sự tôn trọng, chỉ chăm chăm lo bản thân mình trước hết và không nghĩ đến người xung quanh, lúc đấy tất thảy những hành động sẽ mang tinh thần nhất quán đấy của họ. Vậy nên, cốt lõi nằm ở ý thức, hành động và sự cam kết cá nhân.

Nghĩ đi nghĩ lại, cần biết quan tâm, yêu thương và tôn trọng mọi người xung quanh. Còn chỉ biết lợi ích của mình, thì còn cặm cụi nhiều, tưởng sướng mà không sướng.

Có hai cuốn sách, ngay lần đầu nhìn thấy tôi đã mua với mục đích < có con, sẽ đọc cho con nghe. Con lớn lên chút sẽ cho con đọc như bài học vỡ lòng > vì những giá trị cuốn sách mang lại, tôi nghĩ là bất biến. Đó là: Quốc Văn Giáo Khoa Thư và Luân Lý Giáo Khoa Thư. Ai đó quan tâm, có thể Google về nó. Nhóm biên soạn sách gồm các ông Trần Trọng Kim, Nguyễn Văn Ngọc, Đặng Đình Phúc và Đỗ Thận.

Gia đình là trường học đầu tiên và quan trọng nhất! Bản thân tôi cũng đã là một phiên bản lỗi, nên luôn mong muốn thế hệ tiếp theo tốt hơn.

Những tính cách xấu sẽ kiềm hãm sự phát triển của một cá nhân, một nhóm, cộng đồng và rộng nhất là dân tộc.

Sau cùng, feed này có thể đụng chạm tới một số người nhưng tôi bảo lưu quan điểm vì tính đúng đắn của nó.

Lời cảm ơn

Tôi cảm ơn bạn đã dành thời gian để đọc bài viết này. Tất nhiên, tôi luôn quan tâm đến hoàn thiện chất lượng bài viết, vì vậy mọi sự đóng góp của bạn là sự khích lệ đối với tôi.

Bài viết thể hiện quan điểm, văn phong của tác giả. Mọi sự tranh luận, phản biện được khuyến khích. Và tôi bảo lưu mọi quan điểm cho đến khi mọi thứ được sáng tỏ trên cơ sở sự chính xác của thông tin.

Tien Phan

Read more posts by this author.

Subscribe to

Get the latest posts delivered right to your inbox.

or subscribe via RSS with Feedly!